Wirtualne modelarstwo” jest publikowane w trzech najpopularniejszych formatach książek elektronicznych: PDF, MOBI (Amazon) i EPUB. Wykorzystuje w nich niektóre zaawansowane właściwości książek elektronicznych, jak: odsyłacze hipertekstowe, wektorowe ilustracje (SVG). Gdybym z nich zrezygnował, obniżyłoby to jakość tego przewodnika.

Jednak nie każdy czytnik czy aplikacja do czytania e-booków potrafi poprawnie obsługiwać nawet najbardziej popularne formaty. W szczególności dotyczy to nowych, otwartych formatów, takich jak EPUB. Dlatego, aby zachować jakość tej książki, zdecydowałem się zoptymalizować co najmniej jeden format dla każdej z najbardziej popularnych platform. Są to:

(Wybrałem tu wyłącznie urządzenia z odpowiednio dużym, kolorowym ekranem).

Oprogramowanie, które proponuję na te platformy to:

Tabela 1 przedstawia ocenę jakości czytania mojej książki w każdym z 3 dostępnych formatów dla wyliczonych powyżej urządzeń. (Kliknij w ocenę by zobaczyć szczegóły):

  PDF MOBI (KF8) EPUB
PC (Windows) 6.5

-0.50 za częściowy układ „ciągły”;

-2.00 za niską rozdzielczość ekranu;

-0.50 za jakość grafiki/składu (brak ikon, pokawałkowany tekst, przypisy u dołu strony);

-0.50 za brak zapamiętywania stanu czytania;


Adobe Reader
6.75

-1.00 za brak układu „ciągłego”

-2.00 za niską rozdzielczość ekranu;

-0.25 za brak numerów fizycznych stron;


Kindle for PC
7.25

-2.00 za niską rozdzielczość ekranu;

-0.50 za brak wyszukiwania w tekście książki;

-0.25 za brak powrotu ze skoku w obrębie sekcji;


AZARDI
PC (Linux) 6.5
  • Dokument PDF „wrzucony” do Firefox podświetla skróty hipertekstowe w tekście i umożliwia wykorzystanie przycisku Back do powrotu z takiego skrótu;
  • Domyślna przeglądarka PDF Ubuntu – Document Viewer – nie ma przycisku Back;
  • Problemy z instalacją Adobe Acrobat w najnowszych wersjach Ubuntu;

Firefox
nie obsługiwany 7.0

-2.00 za niską rozdzielczość ekranu;

-0.25 za brak możliwości notatek;

-0.25 za brak fizycznych numerów stron

-0.50 za brak wyszukiwania w tekście książki


EPUBReader
PC (Mac OS) 6.75/8.75 W stosunku do wersji z Windows:

+2.00 za rozdzielczość ekranu dla komputerów z ekranem Retina;


Adobe Reader
6.75/8.75 W stosunku do wersji z Windows:

+2.00 za rozdzielczość ekranu dla komputerów z ekranem Retina;


Kindle for Mac
3.75/8.25 Na komputerach z ekranem Retina:

-1.00 za brak układu „ciągłego”

-0.25 za brak fizycznych numerów stron

-0.50 za brak możliwości regulacji marginesów

Dodatkowo na zwykłym ekranie:

-2.00 za niską rozdzielczość ekranu;

-2.50 za konsekwencje stałych marginesów: w połączeniu z automatycznie włączanym układem wielokolumnowym ilustracje w książce są zbyt małe, a ich objaśnienia - nieczytelne;

Dla komputerów ze zwykłym ekranem zamiast iBooks polecam AZARDI (Ocena tego programu dla Mac jest taka jak dla Windows: 7.25).

iBooks for Mac
iPad (iOS) poważny problem Brak przycisku Previous (!) w Adobe Reader i innych przeglądarkach plików PDF. Struktura tej książki w dużej mierze opiera się na hipertekstowych odsyłaczach. Bez możliwości powrotu do tekstu głównego czytanie staje się trudniejsze;
Adobe Reader
problem krytyczny W efekcie błędów z obsługą formatu SVG, Kindle for iOS nie wyświetla żadnej ilustracji z tej książki. Błędy zostały zgłoszone do Amazonu, ale trudno powiedzieć kiedy zostaną naprawione.
Kindle for iOS
9.75 Najlepszy czytnik!

-0.25 za brak możliwości regulacji marginesów. (Przy włączonym układzie „ciągłym” pomaga obrót tabletu. Możliwość regulacji przydałaby się jednak w układzie poziomym).

iBooks for iOS ma o wiele więcej opcji niż iBooks for Mac

iBooks for iOS
Kindle Fire 8.5 W stosunku do wersji z PC:

+2.00 za rozdzielczość ekranu (dla serii HD i HDX);


Adobe Reader
8.5

-1.00 za brak układu „ciągłego”

-0.25 za brak numerów fizycznych stron

-0.25 za pewne problemy z powrotem z przypisu dolnego za pomocą przycisku Back. (Czasami zamiast wrócić do głównego tekstu program zamyka książkę. Przygotowałem „obejście” tego problemu - por. sekcja „Jak czytać tę książkę”)


czytnik wbudowany
nie obsługiwany
Tablet (Android) 6.5/8.5 W stosunku do wersji z PC:

+2.00 dla egzemplarzy o wyższej rozdzielczości ekranu (powyżej 200 dpi);


Adobe Reader
6.5/8.25 W stosunku do wersji z PC:

+2.00 dla egzemplarzy o wyższej rozdzielczości ekranu (powyżej 200 dpi);

-0.25 Suwak u dołu ekranu pełni rolę przycisku Back. Jest jednak mniej funkcjonalny: pamięta tylko trzy ostatnie położenia, mogą być problemy, gdy te miejsca są w tekście bardzo blisko siebie.


Kindle for Android
brak odpowiedniej aplikacji Sprawdziłem wiele różnych darmowych czytników formatu EPUB 3.0 dla systemu Android. Niestety, większość z nich miała problemy z prawidłowym wyświetlaniem ilustracji z tej książki. (Te ilustracje dynamicznie dopasowują się do szerokości ekranu. W najlepszym razie testowane programy „dopełniały je do kwadratu”, dodając puste obszary z góry i z dołu.
Tabela 1: Ranking obsługiwanych platform i formatów książki „Wirtualne modelarstwo” (w skali od 0 do 10: kliknij w ocenę by zobaczyć szczegóły)

Oceny jakości przedstawione w Tabeli 1 dotyczą wyłącznie czytania na ekranie. Oceniana jest przydatność konkretnego urządzenia i formatu do czytania jednej konkretnej książki: („Wirtualnego modelarstwa”). Tego porównania nie należy traktować jako jakiejś ogólnej oceny dotyczącej innych książek. Dla nich taki ranking może wyglądać inaczej (zależy to w dużej mierze od liczby i rodzaju ilustracji). Przedstawione oceny powstały na zasadzie „negatywnej” — każdej kombinacji platformy i formatu przypisałem najpierw maksymalne 10 punktów, po czym zaczynałem od tej liczby odejmować pojedyncze punkty lub ułamki punktów za brak pewnych funkcji. W komentarzach do każdej wartości znajdziesz szczegóły tych obliczeń. Niższe oceny dla komputerów PC wynikają z założenia, że ich ekrany mają zazwyczaj rozdzielczość ok. 100 dpi. (Dlatego w przypadku ekranu Retina w komputerach Apple ta ocena wzrasta). Pojawiający się w komentarzach do ocen „układ ciągły” to możliwość wyłączenia podziału na strony (przynajmniej w obrębie jednej sekcji książki). Uwzględniona w rankingu niższa jakość elementów graficznych formatu PDF to wyłącznie efekt przyjętej przeze mnie metody tworzenia tej publikacji. Nie ma to nic wspólnego z możliwościami konkretnego czytnika.

Jeżeli chciałbyś wydrukować fragmenty lub całość tej książki — umożliwi to tylko format PDF (dostępny w sklepach Lulu lub Google Play), i to tylko na komputerach PC. Formaty MOBI i EPUB nie umożliwiają wydruku. Jednak w większości dużych sklepach internetowych nie można kupić książek w formacie PDF (Google Play jest wyjątkiem). Dlatego potraktowałem formaty MOBI i EPUB jako podstawowe, i skoncentrowałem się na ich jakości i składzie. Format PDF traktuję jako uzupełniający, stąd nie ma w nim (przynajmniej na razie) wielu elementów „dekoracyjnych”, takich jak ikony pól uwag czy zaokrąglone ramki.

Platformy nie wymienione w Tabeli 1 (jak np. czytnik Barnes&Noble — Nook) nie zostały sprawdzone. Nook jest oparty o system Android i wykorzystuje format EPUB. Testując inne tablety z Androidem, przejrzałem kilkanaście aplikacji do czytania EPUB (w tym Adobe Digital Editions). Mogę tylko stwierdzić, że żadna poprawnie nie obsługuje zaawansowanych elementów formatu EPUB 3.0. Najczęstszym problemem na czytnikach dla systemu Android jest dodawanie marginesów z góry i z dołu każdej ilustracji. Plik EPUB z tą książką przygotowałem dla iPad (i jego aplikacji iBooks), więc najprawdopodobniej Nook nie będzie wyświetlał go poprawnie. W zasadzie dla systemów z Androidem najlepszą opcją jest PDF, przeglądany na Adobe Reader z ustawionym układem „ciągłym”. Tuż za nim są pliki MOBI czytanie w programie Kindle for Android.

Odradzam także czytanie tej publikacji na czytnikach o ekranach monochromatycznych (wykorzystujących technologię e-ink). Choć cała rodzina czytników Kindle Amazonu (Classic, Touch, Paperwhite) poprawnie wyświetli jej zawartość, to na jej małych ekranach napisy na ilustracjach są za małe, a same ilustracje odtworzone w kilkunastu dostępnych odcieniach szarości wyglądają jak kserokopie oryginalnej książki.